محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

1386

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

ناشتا - گرسنه باشد كه از بامداد باز چيزى نخورده بود . مثالش حكيم خاقانى گويد : شعر جان از درون بفاقه و تن از برون ببرگ * ديو از خورش بهيضه و جمشيد ناشتا نعل بها - آن مال كه فداى ولايت خود بلشكر بيگانه دهند تا نهب و تاراج نكنند . مثالش هم او [ 1 ] گويد : شعر « 1 » سر نعلبهاى سم است دهم آنگه « 2 » * كايى بكمين دل من ران بگشايى ناپروا - يعنى بيفراغت و سراسيمه [ 2 ] . مثالش نورى گويد : بيت بوده نقاش قضا در شجرت متوارى * بوده فراش صبا در چمنت ناپروا نسكبا - [ بفتح نون و سكون سين و كاف ] آش عدس باشد . نوشگيا - در فرهنگ بمعنى مخلصه باشد [ 3 ] مثالش شيخ نظامى گويد : شعر « 1 » نوشگيا پخت و بدان در نشست * رهگذر زهر بتدبير بست نينيا - [ به وزن كيميا ] نانخواه باشد [ 4 ] . مثالش پسر سيد على رازى گويد : بيت پدرم بسكه نينيا خور شد * شكم او ز نينيا پر شد نسا - [ بفتح نون ] در فرهنگ بمعنى موضعى باشد از كوه و غيره كه آفتاب بر آن نتابد و نسر نيز گويند [ 5 ] . و - بكسر نون - دو معنى دارد : اول شهرى از خراسان . مثال اين معنى يكى از قدما بر سبيل هزل گفته :

--> ( 1 ) - « س » ندارد . ( 2 ) - « ك » : آن روز . ( 1 ) يعنى : خاقانى . ( 2 ) و بىطاقت و بىآرام و بىترس و بيم و بىرغبت و ميل و بىدانش ( برهان ) . ( 3 ) و آن را ترياق كوهى خوانند ( برهان ) . ( 4 ) بلغت سريانى و جواين همانست . ( برهان ) ( زنيان ) ( حاشيهء برهان ) . ( 5 ) در تلفظ عوام تسام متداولست . و در برهان معنى مرده كه مقابل زنده باشد . نيز دارد .